

Ndráa drɨ̀ò rɨ̀sɨ̌, òbólókó à zÉ¨Ì azazà rÊ‰Ì Ã zɨÌnɨ òvʉÌó rÊ‰Ì nɨ ndráa cɨÌ. Rɨ a'á 'ɨÌmà átÃi mbà zà ó rÊ‰Ì rɨ̀ be òce táláá RÃnòkámbɨ̀á.
Ã’'bɨÌti à zɨÌnɨ à lʉ òbólókó mbà zà ó rÊ‰Ì rɨ̀ nÉ¨Ì engárɨ̀á ó'dúárɨ̀sɨ̌, esú 'ɨÌmà mvÃi nɨ ó'dú ko ètú dè ètú etú dÉ¨Ì 'bùá. Sâ 'dà pÉ¨Ì nyaká a'dÉ¨Ì dè ngà kÃrà kʉ à zɨÌnɨ ndrà yɨ dèngà kÃrà áló tiá ndrà kòróá. "Mvá 'dɨ̀ mÉ¨Ì Ã²vʉ̀rÊ‰Ì tʉ̀! 'ɨÌmu òkÊ‰Ì ndà sɨ̀" "Ma cúrú'dò mbà zà ó rʉÌ, má ecó nÉ¨Ì mÉ¨Ì mà tà mbákʉ." Ã’bólókó mà átÃi 'yo èrɨ nɨÌ. E'yó 'dɨ̀sɨ̌, òbólókó engárá ko drì mú ndrà yi ò'ɨ̌ áséá.
Ãséá 'dálé, nè à fa à zÉ¨Ì mà dìzà nÉ¨Ì dìrɨá ónà drìá Se 'É¨Ì Ã³nà ndê vÊ‰Ì Ã¨nyɨÌá 'dálé. Èrɨ nÉ¨Ì esÃrɨ̀á ónà vÊ‰Ì Ã¨nyÃá ènyɨÌá rɨ̀á, à fa dìzà 'dà rɨ ndrɨ̌ drìlé drìlé. 'Dɨ̀ dà kánɨ 'ye ovʉ èrɨ vɨÌlé òkÊ‰Ì rɨ̀ 'É¨Ì yÇŽnɨ?
"Mi ndrɨ̀zà rÊ‰Ì tʉ̀," Ã’bólókó 'yo à fa dìzà 'dà à a tiá. "Mià 'dɨ 'É¨Ì yÇŽ? Mi a'á a'dúle à 'dɨ e'yó sɨ̀ yÇŽ?" "Ma ètú 'ɨ," Àfa dìzà rɨ̀ nga omvɨɨÌ. 'Bá à ma vɨÌlé à kúá 'dɨ̀yɨ kÊ‰Ì ma 'dɨ̀á sâ yɨ nÉ¨Ì Ã¡ndráa muzÊ‰Ì drìlé rɨ̀sɨ̀. "GÇŽ ndráa mà 'dukó ìndɨ̀ sɨ̀. Ma 'bá vè vè, ma à cÉ¨Ì Ã cÉ¨Ì tʉ̀."
Ã’bólókó kɨ̀nɨ̀, "Te 'É¨Ì ndrɨ̀ sÇŽÃ rÊ‰Ì 'dɨ̀ Ma mɨ 'du ngʉÌkʉÌá. Mà nga mɨ ji à kúá drì fuzÊ‰Ì mâ átÃi be. "'Dà mà e'yó yo, mÉ¨Ì ecó ma 'dú rá. Te lè mÉ¨Ì mà onó kʉ ákà e'dó mɨ̀ ve rɨ̀á," Ètú nga 'yó."
Kà 'dɨÌnɨlé Ã’bólókó 'dʉ dÉ¨Ì Ãˆtú nɨ 'ɨÌmà ngʉÌkʉÌá, e'dó à cì muzÊ‰Ì Ã¨rɨ be à kúá rɨ̀. Sâ were vútiá ètú e'dó Ã’bólókó mà 'bɨÌko vé. "Kà ecóorá mÉ¨Ì esà mâ ngʉÌkʉÌá rɨ̀ sɨ̀ vÇŽ. Lè ngà má mà lɨ ává." Ã’bólókó 'yo rá. Ã’bólókó mà ngʉÌkʉ awú ònzÉ¨Ì Ã²nzÉ¨Ì fè à cì nÉ¨Ì ecázÊ‰Ì Ã¨rɨ nÉ¨Ì Ã¨wârʉÌ. "'ɨÌmu lÊ‰Ì drìlé tû!" Ètú ngà 'yó "Ã'yo té mɨÌnÉ¨Ì mÉ¨Ì mà onó kʉ!"
COtà Òbólókó ndrè patà à zɨÌnɨ alazà rÊ‰Ì gèrì drìá. Gà patà ndê mà ètɨÌá sɨ̀ ètú mà e'dé à nÉ¨Ì vÇŽ benɨ̀. Te patà ecé Ã’bólókó mà 'bɨÌko ngʉÌkʉÌá rɨ̀ pɨ ɨÌnyɨÌrɨÌkó be ɨ̀ndɨ̀, yɨ awÉ¨Ì dÉ¨Ì Ã¨tú be vɨÌlé 'dÇŽ.
COtà Òbólókó ndrè patà à zɨÌnɨ alazà rÊ‰Ì gèrì drìá. Gà patà ndê mà ètɨÌá sɨ̀ ètú mà e'dé à nÉ¨Ì vÇŽ benɨ̀. Te patà ecé Ã’bólókó mà 'bɨÌko ngʉÌkʉÌá rɨ̀ pɨ ényɨÌrɨÌkó be ɨ̀ndɨ̀, yɨ awÉ¨Ì dÉ¨Ì Ã¨tú be vɨÌlé 'dÇŽ.
Te ényɨÌrɨÌkó engápɨ ó'dÉ¨Ì rɨ̀ mà wúrá co èselé ényɨÌrɨÌkó èrɨ mà rʉÌa èselé à zɨÌá 'dɨ̀yɨ pɨe rá. Wúrá ndÊ‰Ì ndÊ‰Ì 'dɨ̀yɨ ó'dú drɨÌá sɨ̀ òbólókó nɨ egá e'yó èrɨ nÉ¨Ì ndráa ovʉzÊ‰Ì azazà rÊ‰Ì rɨ̀sɨ̀.
Story notes In 2005, Naro storyteller Bega Cgase from the Kalahari Desert in Botswana told this story to Marlene Winberg, who retells it here. The story appears in different versions in many southern African San communities. It warns foolish young men not to be confused by the outside appearance of a girl, and tells parents not to force their children to marry for the sake of domestic help. It also provokes the powerful presence of the hot sun in the desert and does what stories do – give everything in nature a personality. The illustrations in this story are from story boards by Marlene Winberg, interpreted digitally by Satsiri Winberg through manipulations of the Manyeka Art Collection of paintings made by San artists /Thaalu Rumao, /Tuoi Samcuia and Joao Wenne Dikuango, who have all passed away since.

