ሜሎኩህሌ የተወለደችው በደቡብ አፍሪካ ውስጥ ባለች፣ የተለያየ ባህል ባላቸው ሰዎች በሚኖሩባት አንዲት ትንሽ የገጠር ከተማ ውስጥ ነው።

ደቡብ አፍሪካውያን በአንድ ቤት ውስጥ እንኳ ሳይቀር እንደ ኢሲኮሳ (isiXhosa)፣ ሴሶቶ (Sesotho)፣ ኢሲዙሉ (isiZulu)፣ ሾና (Shona)፣ እንግሊዝኛ እና አፍሪካንስ ያሉ ብዙ የተለያዩ ቋንቋዎችን ይናገራሉ።

የሜሎኩህሌ እናት ኢሲኮሳ የምትናገር ሲሆን አባቷ ደግሞ ሴሶቶ ይናገራል። አባቷ በጣም ርቃ በምትገኝ ከተማ ውስጥ ይኖራል፣ በዚያውም ይሠራል።

የሜሎኩህሌ እናት በከተማ ውስጥ ባለ የአንድ ሱቅ ባለቤት ቤት ውስጥ ትሠራለች። እሷ አናቲ የምትባል የ15 ዓመት የመጀመሪያ ልጅ እና ሌሎች ሁለት ትናንሽ ልጆች አሏት። አሳንቴ የአራት ዓመት ልጅ ሲሆን ሜሎኩህሌ ደግሞ የስድስት ወር ሕፃን ነች።

ገና በማለዳው ነው፤ በውጭው ዓለም አሁንም ጨለማና ቅዝቃዜ ሰፍኗል። አናቲ ጭጋጋማ ወደሆነው መንገድ ወጣችና ነጠላዋን (ሻሏን) በአንገቷ ላይ ጠበቅ አድርጋ አደረገችው።

ሜሎኩህሌ በብርድ ልብስ ተጠቅልላ በታላቅ እህቷ ጀርባ ላይ ተኝታለች፤ ከነፋሱ ተከልላ በሙቀትና በምቾት ውስጥ ናት። አሳንቴ የአናቲን እጅ ይዞ በአጠገባቸው ይራመዳል።

አናቲ ሜሎኩህሌን እና አሳንቴን በመንገዱ ግርጌ ወደሚገኘው የጨዋታ ማዕከል እየወሰደቻቸው ነው። እየተራመደችም ዘፈን ትዘፍናለች።

በኢንዱሚሶ ማዕከል (Iindumiso Centre) መጀመሪያ የደረሱት ሜሎኩህሌ እና አሳንቴ ናቸው።

ኖሉላሞ ይህንን ገና ከተወለዱ ጀምሮ እስከ አራት ዓመት ዕድሜ ላላቸው ሕፃናት የሚሆን የጨዋታ ማዕከል ታስተዳድራለች። ማዕከሉ አራት ክፍሎች ያሉት ትንሽ ቤት ነው።

በጨዋታ ማዕከሉ ውስጥ ሙቀት አለ፤ ሙቀቱም የሚመጣው ገንፎ እየተቀቀለበት ካለው ምድጃ ነው።

አናቲ ኖሉላሞን በሴሶቶ ቋንቋ "ዱሜላ እሜ" (ጤና ይስጥልኝ እመቤቴ/እናቴ) ብሎ ሰላምታ ሰጣት።

ኖሉ በኢሲክሶሳ ቋንቋ ለአናቲ "ሞልዌኒ አናቲ" (ሰላም ላንተ ይሁን አናቲ) በማለት መለሰችለት። ወደ አሳንቴም ዞር ብላ "ሞሎ ሳንቴ። ኡንጃኒ ናምህላንጄ?" (ሰላም ሳንቴ። ዛሬ እንዴት ነህ?) አለችው። አሳንቴ ግን በአይነ አፋርነት "ፊሊሌ" (ደህና ነኝ) ብሎ መለሰ።

ኖሉ የአሳንቴን ትኩረት ለመሳብ በመሞከር "ኡንግካሜሌፊ ና አዋንዲሆያ?" (ለምንድነው ትኩረት የማትሰጠኝ? የት ነው የምትቸኩለው?) አለችው። እሱም "ኩባ ኢሞቶ" (መኪናውን ንዳው/አሽከረክረው) ብሎ መለሰላትና ብቻውን ወደ መኪና መጫወቻዎቹ ሄደ።

"ኖሉ ሜሎኩህሌን ከታላቅ እህቷ ጀርባ በቀስታ አውርዳ በሚቀጥለው ክፍል ውስጥ ለሕፃናት በተዘጋጀው ፍራሽ ላይ አስተኛቻት።"

"ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ አሳንቴ ሌሎች ልጆች እስኪመጡ ድረስ በመንገድ ቅርጽ በተሰራው ምንጣፍ ላይ በመኪናዎች ይጫወታል።"

ሜሎኩህሌ ከእንቅልፏ ስትነቃ ኖሉ ዳይፐር ቀየረችላት።

"ሜሎ፣ ሜሎ! ''ኡቦንዋቤሌ ኡቡቶንጎ ባኮ'' አለች በኢሲክሶሳ ቋንቋ። እንቅልፍሽን በሚገባ ተኝተሽ ነበር፣ አይደል?" ስትል ለሜሎኩህሌ ፈገግ አለችላት።

ኖሉ እየሳቀች ራሷን ወዘወዘች። ሜሎኩህሌም የኖሉን ድርጊት በመከተል ራሷን እያወዘወዘች ትስቃለች።

ኖሉ አይን ለአይን እየተመለከተች ለሜሎኩህሌ እንዲህ አለቻት፣ "ማሲትሺንትሼ ኬ ንጎኩ" (አሁን ደግሞ እንቀይር)። "ኩፉኔካ ሲኮሴኬ፣ ሲኑኬ ካምናንዲ፣ ዛ ሲዛኩትያ" (ምግብ ስንበላ ንጹህ መሆን እና ጥሩ መዓዛ ማሽተት አለብን)። ሜሎ ስትመገብ ንጹህ እንድትሆንና ጥሩ መዓዛ እንዲኖራት ትፈልጋለች።

ኖሉ ልብስ መቀየሪያውን ቦታ እያጸዳች እያለ፣ ሜሎኩህሌ በዙሪያዋ ያሉትን ነገሮች እየተመለከተች ለራሷ በቀስታ ታወራለች። "ታ፣ ታ" ትላለች።

"ታታ" (ውሰጂ) አለች ኖሉ፤ ለሜሎ ለስላሳ አሻንጉሊት ሰጠቻት። ሜሎም አሻንጉሊቱን ይዛ ማኘክ ጀመረች።

የሜሎ ትኩረት በመስኮት በኩል ወደሚገባው ደማቅ የፀሐይ ብርሃን ተሳበ። የፀሐይ ጨረሩን በትኩረት ትመለከታለች።

ኖሉ ለሜሎ የቁርስ ሰዓት መሆኑን ነገረቻት። "ሊሼሻ ሌሲድሎ ሳኩሳሳ፣ ሜሎ" (ሜሎ፣ የቁርስ ሰዓት ደርሷል) አለች ኖሉ፤ "የም፣ የም፣ የም" እያለች።

ምግቡ ሲያልቅ፣ ኖሉ ባዶውን ሳህን ለሜሎ እያሳየቻት "እምምም፣ ፌሊሌ!" (እምምም፣ አልቋል!) አለቻት። ሜሎም "እምምም" በማለት መለሰች።

ኖሉ ሜሎኩህሌን ሌሎች ሁለት ሕፃናት አጠገብ ወለል ላይ በተነጠፈ ብርድ ልብስ ላይ አስቀመጠቻት። በተለያዩ መጫወቻዎችም ከፊት ለፊታቸው አደረገችላቸው።

በሜሎ ዓይኖች ፊት ለስላሳ ኳስ እያወዘወዘች፣ "ህሉኩህላ፣ ህሉኩህላ፣ ህሉኩህላ ኢቦላ ፣ ጆንጋ፣ ሜሎ" (አንቀሳቅሺው፣ አንቀሳቅሺው፣ ኳሱን አንቀሳቅሺው። እዪው ሜሎ) አለቻት በ ኢሲክሶሳ ቋንቋ። ኳሱንም ከጎን ወደ ጎን አወዛወዘችው። ሜሎም ኳሱን በጥንቃቄ ትከታተላለች።

ኖሉ ለእያንዳንዱ መጫወቻ ስም እየጠራችላት፣ ሜሎ ስትጫወት በትኩረት ትከታተላት ነበር።

የአሳንቴ የእድሜ እኩዮችም ቁርሳቸውን በልተዋል። አሁን በተለያዩ ቦታዎች እየተጫወቱ ይገኛሉ።

አሳንቴ በመኪናዎች መጫወት ጨርሷል። ለትንሽ እህቱ የህፃን አሻንጉሊቱን ለማሳየት ወሰነ።

ሜሎን ከእንቅልፏ ነቅታ በህፃናት ክፍል ውስጥ ብርድ ልብስ ላይ በሆዷ ተኝታ አገኛት። አሻንጉሊቱን እየሰጣት "ሜሎ፣ የያኮ (የአንቺ ነው)" አላት።

ሜሎ አሻንጉሊቱን ለመያዝ ሞከረች ግን ወደቀባት። የአሻንጉሊቱን እግር ይዛ ወደ አፏ ለመክተት ሞከረች።

አሳንቴ፣ አሻንጉሊቱ ለሜሎ በጣም ትልቅ ነው (Mkhulu kakhulu unodoli kuMelo)" በማለት ኖሉ ለአሳንቴ ነገረችው።

ኖሉ አሻንጉሊቱን ወሰደችና ሜሎ እንዳትበላው ነገረቻት። "ሜሎ፣ አሻንጉሊቱን አትብዪው (Melo, sukutya unodoli)" አለቻት። ከዚያም አሻንጉሊቱን ለስላሳ በሆነ የላስቲክ መጫወቻ ቀየረችላት።

አሻንጉሊቱን ለአሳንቴ መለሰችለትና "ለትንሽ እህትህ ማካፈል ትወዳለህ (Uyathanda ukwabelana nosisi wakho omncinci)" በማለት አሳንቴ ለታናሽ እህቱ በማካፈሉ አሞገሰችው። አሳንቴም "አዎ (Ewe)" ብሎ መለሰላት።

ኖሉ አሳንቴ ሄዶ ከጓደኞቹ ጋር እንዲጫወት ጠየቀችው። "ሄደህ ከጓደኞችህ ጋር ተጫወት (Hamba uyodlala nezihlobo zakho)" አለችው።

አሳንቴ ግን "ከሜሎ ጋር እቆያለሁ (Ndihlala noMelo)" ብሎ መለሰ። "ሜሎ ስቃለች (Melo yahleka)" አላት።

ኖሉ "አዎ፣ ሜሎ ስቃለች" በማለት መለሰችለት። ከዚያም ቆየት ብሎ መጥቶ ሜሎን እንዲያያት ጠየቀችው። "በሌላ ጊዜ መጥተህ ታያታለህ? (Ungabuya uzokumbona ngelinye ixesha?)"። አሳንቴ እየሳቀ "አዎ (Ewe)" አላት። ከዚያም ወደ መጫወቻው ክፍል ሄደ።

መምህርት ሳራ በትንሹ መጫወቻ ክፍል ውስጥ የመማሪያ አካባቢውን አዘጋጅታለች።

አሳንቴ እና ሌሎች ልጆች በመጫወት ተጠምደዋል። እርስ በእርሳቸው እየተጨዋወቱ የተለያዩ ተግባራትን በየተራ ያከናውናሉ።

አሳንቴ በብሎኮች (የእንጨት መጫወቻዎች) መጫወት በጣም ይወዳል። ብሎኮቹን እስኪወድቁ ድረስ በተቻለው መጠን ከፍ አድርጎ ይደረድራቸዋል።

ብሎኮቹ ሲወድቁ ሌቦ በሴሶቶ ቋንቋ "እንደገና እንሥራው፣ እንደ ዛፍ ረጅም ይሁን! (A re etse hape, ibedelele jwalo kasifate!)" አለችው። አሳንቴም እየሳቀ በኢሲኮሳ (isiXhosa) ቋንቋ "አዎ፣ እንደ ዛፍ ረጅም (Ewe, ibende njengomthi)" በማለት ተስማማ። ከዚያም እንደ ዛፍ ረጅም የሆነ ሌላ ግንብ አብረው ሠሩ።

ሾላኒ እና ሲንቲያ ሁልጊዜ አብረው ይጫወታሉ፤ የጠርሙስ ክዳኖችን እየለዩ በቀለማት በተከፋፈሉ ክምችቶች ውስጥ ያስቀምጣሉ።

ሾላኒ "ሰማያዊዎቹ በአንድ ላይ፣ ቀይዎቹ በአንድ ላይ፣ ቢጫዎቹ በአንድ ላይ (Eziluhlaza kunye, ezibomvu kunye, ezilubhelu kunye)" ይላል።

ሲንቲያም "ሰማያዊ፣ ቀይ እና ቢጫ" በማለት ትመልሳለች።

ኖምሳ እና ቱሜሎ ጠረጴዛው ላይ ቁጭ ብለው እየሳሉ ስለሚስሏቸው ነገሮች እርስ በእርሳቸው ይነጋገራሉ።

አሁን ልጆቹ የሚያርፉበት ጊዜ ተቃርቧል። መጫወቻዎቹን በመደርደሪያው ላይ ለማስቀመጥ መምህርት ሳራን ይረዳሉ። ከዚያም ከመምህርት ሳራ አጠገብ ወለሉ ላይ በክበብ ተቀምጠዋል።

መምህርት ሳራ ታሪኩን እያነበበች ስዕሎቹን ለልጆቹ ታሳያለች። ልጆቹ ስለ ታሪኩ በሚያወሩበት ጊዜም በጥሞና ታዳምጣቸዋለች።

ኖሉ ሜሎም ታሪኮችን ማዳመጥ እንደምትወድ ታውቃለች። ኖሉ ከአሳንቴ አጠገብ ወንበሯ ላይ ተቀመጠች።

ሜሎ ከአሳንቴ ጋር ተቀመጠች። ወንድም እና እህት ታሪኩን እያዳመጡ አብረው በደስታ ይገኛሉ።

ይህ የታሪክ መጽሐፍ ለተማሪ መምህራን የትምህርት ጥቅል አካል ነው። ሙሉው ጥቅል በአፍሪካ ታሪክ መጽሐፍ ድህረ ገጽ ላይ በሚገኘው የመመሪያ ክፍል www.africanstorybook.org ይገኛል።

የሚከተሉት ሰባት ተግባራት የተማሪ መምህራን በቅድመ ልጅነት እንክብካቤ እና ትምህርት (ECCE) ውስጥ ስለ ቋንቋ ልዩነት እና ስለ ብዙ ቋንቋ ተናጋሪነት እንዲያስቡ ያግዛሉ።

ተግባር 1፡ ቋንቋ በአውድ (የታሪኩ ገጾች 1፣ 2፣ 3)

ሀ. በባህልዎ እና በሌሎች ባህሎችዎ ውስጥ ለህፃናት የሚዘፈን ዘፈን/ዘፈን ያስቡ።

ለ. ልጆች እና ትናንሽ ሕፃናት ዘፈኖችን ከማዳመጥ እና ከመዘመር ምን ይማራሉ?

ሐ. በሜሎኩህሌ እና በአሳንቴ ሕይወት ውስጥ አስፈላጊ ሰዎች እነማን ናቸው?

መ. የመጫወቻ ማዕከሉን የሚያስተዳድረው ኖሉላሞ እነዚህን ሰዎች ማወቅ ለምን አስፈላጊ ነው?

ሠ. ታላቅ እህታቸው አናቲ ሜሎ እና አሳንቴን ወደ መጫወቻ ማዕከል መውሰዷ ምን ይመስልዎታል?

ረ. ኖሉላሞ እነዚህን ምክንያቶች ማወቅ አስፈላጊ ነው? ለምን እንዲህ ያስባሉ?

ተግባር 2፡ ባለብዙ ቋንቋ ተናጋሪነት እና የቋንቋ ትርጉም (የታሪኩ ገጽ 1፣ 4፣ 7)

የሜሎኩህሌ እና የአሳንቴ የቋንቋ አውድ መለስ ብለህ አስብ። የሜሎ እናት ከሜሎ እና ከአሳንቴ ጋር በኢሲክሲሆሳ ትናገራለች አባታቸውም በሴሶቶ ትናገራቸዋለች።

ሀ. የሜሎ እና የአሳንቴ የቤት ቋንቋ ምን ማለት ነው ትላለህ?

ለ. ሜሎ እና አሳንቴ ኢሲክሲሆሳ እና ሴሶቶ እንዲናገሩ በመርዳት ረገድ ኖሉላሞ ምን ሚና አለው?

ሐ. በሜሎኩህሌ እና በአሳንቴ ሕይወት ውስጥ አስፈላጊ አዋቂዎች እና ብቁ እኩዮች እነማን ናቸው?

መ. ሜሎ እና አሳንቴ አዳዲስ ቃላትን እና ተጨማሪ ቋንቋዎችን እንዲማሩ እንዴት ሊደግፉ ይችላሉ?

ተግባር 3፡ በቋንቋ መማር እና ማድረግ
(የታሪኩ ገጽ 8፣ 9፣ 10 - ስዕሎቹንም በጥንቃቄ ይመልከቱ)

ሀ. ኖሉ የህፃናትን ትምህርት በተግባር እና መስተጋብር የሚደግፍ ምን እያደረገ እንደሆነ ያስቡ እና ይፃፉ።

ለ. ኖሉ የሜሎኩህልን የቋንቋ እድገት የሚደግፍ ምን እያደረገ ነው?

ሐ. ምላሾችዎን ከክፍል ጓደኛዎ ተማሪ ጋር ይወያዩ። ስለ ምላሾችዎ እርስ በርስ ይስማማሉ? ካልተስማሙስ? ስምምነት ላይ መድረስ ይችላሉ?

ተግባር 4፡ ለቋንቋ ፍላጎቶች ምላሽ መስጠት (የታሪኩ ገጽ 11፣ 12፣ 13)

አሳንቴ አሻንጉሊቱን ለሕፃን እህቱ ስለመስጠቱ አስቡ።

ሀ. ከሜሎ ጋር መነጋገር እና የሚያደርገውን ማካፈል ለምን አስፈላጊ ነው?

ለ. ኖሉ ለአሳንቴ ጊዜ የሰጠው ለምንድን ነው?

ሐ. ኖሉ አሻንጉሊቱን ከሜሎ ወስዶ አሳንቴን ከጓደኞቹ ጋር እንዲጫወት ለምን ጠየቀው?

መ. ኖሉ ለሜሎ የጎማ መጫወቻ ለምን ሰጠው?

ተግባር 5፡ መግባባት፣ የቅድመ ትምህርት እና እድገት (የታሪኩ ገጽ 4፣ 12፣ 13፣ 14)

የአሳንቴ ለኖሉ እና ለሌሎች ልጆች የሰጡትን ምላሾች ያንብቡ።

ሀ. ስለአሳንቴ ንግግር እና ግንኙነት ምን ይላሉ?

ለ. ኖሉ አሳንቴን ለመርዳት ምን ያደርጋል?

ሐ. ኖሉ ለአሳንቴ ምን እድሎችን እንዲሰጥ ትመክራለህ?

ተግባር 6፡ ቋንቋ እና የመማሪያ አካባቢ (የታሪኩ ገጽ 14፣ 15)

ሀ. የአሳንቴ የበለጠ ብቃት ያላቸው እኩዮች እነማን ናቸው?

ለ. ሴሶቶን እንዲማር እንዴት ይረዱታል? ሌላ ምን እንዲማር ሊረዱት ይችላሉ?

ሐ. አሳንቴ ሜሎን ጨምሮ በሌሎች ልጆች ትምህርት እና እድገት ውስጥ ምን ሚና ይጫወታል?

ተግባር 7፡ ታሪኮችና የታሪክ መጽሐፍት (የታሪኩ ገጽ 16)

ሀ. ለሜሎ ምን ዓይነት ታሪክ ወይም የታሪክ መጽሐፍ ተስማሚ ይሆናል?

ለ. ለአሳንቴ እና ለእኩዮቹ ምን ዓይነት የታሪክ መጽሐፍ ተስማሚ ይሆናል?

ሐ. ሜሎ ለትልልቅ ልጆች የሚሆን ታሪክ ማዳመጥ ችግር የለውም? ለምን ይመስልሃል?

መ. አሳንቴ ከሕፃን እህቱ ሜሎ ጋር የስዕል መጽሐፍ ቢያይ ምን ይሆናል?

ይህ የታሪክ መጽሐፍ ለተማሪ መምህራን የትምህርት ጥቅል አካል ነው። ፓኬጁ የተዘጋጀው በአውሮፓ ህብረት የገንዘብ ድጋፍ ነው።

የቅድመ ልጅነት እንክብካቤ እና ትምህርት ፕሮጀክት (PIECCE) በዩኒሴፍ እና በደቡብ አፍሪካ የከፍተኛ ትምህርት እና ስልጠና መምሪያ (DHET) በጋራ የገንዘብ ድጋፍ አድርጓል።

ይዘቱ የPIECCE ብቸኛ ኃላፊነት ነው እና የአውሮፓ ህብረትን አመለካከት የሚያንፀባርቅ አይደለም።

የገንዘብ ድጋፍ የተደረገው በ:

የአውሮፓ ህብረት

የከፍተኛ ትምህርት እና ስልጠና መምሪያ (DHET)፣ ደቡብ አፍሪካ

የተባበሩት መንግስታት የህፃናት ፈንድ (ዩኒሴፍ)