

Ba ŋʊm gapisÇmpi gaÉ–Çn Sautafrika kampá mbÊŠmbÉ”nÉ” nÉ–ee ba na yɩɖa wà à , JÊŠwanÉ›sbuu ma nÉ©, tam a lÇÅ‹. Kokoli É–e, amÊŠ na gÇÅ‹. AmaÅ‹ana a shee amÊŠ Å‹yɩɖa wà à , Miriyam ; Miriyam MAKEBA.
AmaÅ‹ana a lee alÇÅ‹ja na, na kiÉ–e bÉ›rÉ›, naa naa shÉ›r na pÉ›mpɛŋɛ bÉ›rÉ› bÉ©fala. Na kama, ɩɖe tÉ© kaÅ‹kÇr na shee nÉ© naa a ye Å‹Ç atÇbÉ›rÉ› banyɩʊ kÉ©tanÉ©. N'a sÇba na yala bÊŠkana mbÊŠÉ–ee a na lee afal ma, naa a sÇÌ‚ra na Å‹Ç É©tanÉ© kÊŠyÉ”gÊŠ.
GatÇna kagÊŠpÉ” gÊŠ bÇla bÊŠkana mbÊŠÉ–ee ba na lee afal na yala ma. Æ– pala ka poliisi a ri amaÅ‹ana apɔɔ Å‹ku ɩŋɔrÉ” tuutuuma É©kolom. Kasáà ɖe, amÊŠ n wÊŠÉ–a É©shilé tÇb-na-ganaana naa ashee hÉ©yɛŋ nÉ©. GalaÅ‹, baa maa n naa lee kokoli, ba pɔɔ amÊŠ Å‹ku gboo.
AÅ‹gÉ©jala nÉ©, n cee sÉ”lÉ” atuloyɩɖaka. N tÉ©Ì kpÇr ma, n kaÅ‹a n'amaÅ‹ana ashÉ›r bÉ›rÉ› bÉ©fala. N ta naa lêe ntÇma, amÊŠ n tÉ© yɩɖa n'atulo. Æ–É–e tÉ© pÉ© wà à , afaltÇma É© tÉ© ce were, amÊŠcine ÊŠÉ–e tÉ© kÇr É©shilé É–e nÉ©. Ayɩɖa atulo, É© na kÇr amÊŠcine na, kÇ ma yɔ̂ alÇ na.
N na yɩɖa atulo nÉ© cɔɔcÉ© nÉ©, ɩɖe tÉ© kÇr bÉ›rÉ› bÉ©cine. GÊŠcÇma gÊŠ wÊŠÉ–a É©kashÉ© na wala bÉ›rÉ›. GÉ© ta naa yɩ̂ɖa atulo, ɩɖe tÉ© shee atÊŠ ÊŠcine n'É©kashÉ©.
BÉ›rÉ› baÉ–e ba tÉ© lÇ wà à , amÊŠwÇlÇ ÊŠ lee Gaja kagÊŠjɔɔ kÊŠ, acÇÅ‹Ç amatulo É© É–a aske. N tÉ© yɩɖa atulo na bacÇncÇrja baÉ–Çn, bÉ›rÉ› baÉ–e ba tÉ© rÇÅ‹Ç atÇgÊŠcÇma bÊŠÉ–u bÊŠÅ‹unii É–ulinya nÉ©.
SÉ”fÉ©yatÉ”n kampá nÉ© na n É–a, gaÉ–uÉ© bacÇncÇrja, babɔŋɔnja, bayÉ”kÉ”laaja na baÉ–Çn acÇÅ‹Ç ba É–a ma. SÉ”fÉ©yatÉ”n, gaÉ–u Å‹gaÉ–ee Sautafrika kÇbaja ba na sÇÌ‚ra aman acÇr gÊŠcÇma, aman arÉ© ma. Ama, bÉ›rɛɩ ba toÅ‹o gatÇna Å‹kÇlÇÌ nÉ–e ma, kÇ ba sÉ”lÉ” gÊŠsoro gÊŠÉ–e na. AÉ–i baja baÉ–e kÇ ba sÉ”lÉ” wà à , barɩɖono na bafÉ”Ìnɔ̀ ba jÉ© gÊŠsoro na.
N cee yÉ” wà à , k'É© cÇm ÊŠpaÉ–ÊŠÌ€pà ɖʊ̀ ÊŠ ɖâ bÉ›rÉ› bÉ©fɔɔ nÉ© ashee bapÇu kátó laÅ‹ na. KÇ ma lugo Å‹gaÉ–ee n na faÅ‹a ma na, n'É© pÉ© wà à , gatÇna kaÉ–i baja baÉ–e ba sÉ”lÉ” wà à , ma ɖôo gatÇna nÉ©. GalaÅ‹, n tÉ© ce AmalÉ©ka atÉ© yɩɖa atulo ma, n'aÅ‹gatÇna nÉ© kaÉ–i baja baÉ–e ba bÇla wà à , ma pà á kɔɔ kɔ̂ɔ afal ayÉ” na.
BÊŠÉ–u bÊŠÅ‹unii É–ulinya nÉ©, bÉ›rÉ› ba rÇÅ‹Ç amataarii. Amatulo n'amataarii É© pala bÉ›rÉ› tuutuuma ba Å‹Ç ayÉ” wà à , kÇ ba cee tɔɔ barɩɖono É–aa akoÉ–Çn ma, Sautafrika nÉ© na. Na n tɔɔ niya wà à , baa gapaÅ‹a ga pÉ© ka, n tÇ ma tÇÌ‚wÇ atuloyɩɖaka na lÇ É©já aÅ‹gatÇna kanÉ–i laÅ‹.
Ɖulinya nÉ©, bÉ›rÉ› tuutuuma ba sÉ”lÉ” aÅ‹gÊŠcÇma, ba cam amÊŠ bÊŠtÇna tuutuuma nÉ© atuu. N jÉ© ajɔɔ naa ayɩɖa atulo jirma kÇbÉ›rÉ› baÅ‹yɩɩ bÊŠÉ–u bÊŠÅ‹unii gatÇna laÅ‹. AmaÉ–ulinya a cÇm, ama ɩɖe tÉ© saa akoÉ–Çn. KÇ ma sÇÌ‚ra ayɩɖa atulo aÅ‹gatÇna Å‹gaÉ–ee nÉ© ba ŋʊm amÊŠ ma na, acÇÅ‹Ç bÉ›rÉ› kÇ ba cee É–a ashee balÉ” Å‹kÇÅ‹ na.
N'ÊŠshilé ÊŠsoÅ‹sono ÊŠÉ–Çn ÊŠ tÉ©Ì kpa, Å‹kÇlÇÌ nÉ–ee NÉ›lsÉ”n ManÉ–ela a pra Sautafrika kaatÇna kanÉ–iyar ma. BÉ›rÉ› bafÉ”lÉ© ba cam gatÇna atoÅ‹o naa akrÇ apÉ” É©bÉ”nÉ” ɩŋono alam. KÊŠboÅ‹u nÉ©, n shɛʊ afal n'ÊŠkantam ÊŠfÉ”lÉ©.
Gani kaÅ‹kÇm, n sÇra ayɩɖa atulo aÅ‹gatÇna nÉ©, kasáà gaÉ–e ga É–a fɛɛ atÇÅ‹Ç. BafÉ”Ìnɔ̀ na baÉ–ono ba tÉ© man na kÊŠma gÊŠcÇma. N kaÅ‹a na ma ashee gani gaÉ–e, aÉ–ÊŠwaa n wÊŠÉ–a ÊŠcine naa awÊŠÉ–a koÅ‹kaarÉ©. N lÇ É©já nÉ© amatulo ɩŋunii nÉ©.
Aŋa na Miriyam MAKEBA ?
ArÉ›Ìcika kaŋɔrÉ” 'ÊŠshilé ÊŠnantaja gaja kotoku-É–Çn-n'awanan-n'É©shikolom-na-tÇb-n'É©nyɩʊ (1932) nÉ© na ba ŋʊm Miriyam MAKEBA Sautafrika kampá mbÊŠmbÉ”nÉ” nÉ–ee ba na yɩɖa wà à , JÊŠwanÉ›sbuu (Joannesbourg) ma nÉ©. A lee atuloyɩɖaja abÊŠmbÉ”nÉ” na páá.
Gaja kotoku-É–Çn-n'awanan-n'É©sɔɔganaana (1960) n'agatÇna kaÉ–i baja ba bÇla na nÉ© wà à , a pà á kɔɔ kɔ̂ɔ gatÇna nÉ© na. Gaja kotoku-É–Çn-n'awanan-n'É©sɔɔcɩɩnÉ©-na-tÇb-n'ÊŠÉ–Çn (1991) nÉ©, n'a tÉ© sÇra akɔɔ afal Sautafrika kaatÇna nÉ©.
AÅ‹yɩɖa nÉ–ee ba yÉ” na nÉ© ma na gÇÅ‹, Mama Afrika. AnsÊŠÊŠnayɩɖa njÉ© gÇÅ‹, Sensile Makeba Kgwashu Ngufama.
A wÊŠÉ–a bÊŠja 17 ma, n'a ŋʊm ÊŠpur gapisÇmpi ba na yɩɖa wà à , Bongi ma. Gaja kotoku-É–Çn-n'awanan-n'É©sɔɔcɩɩnÉ©-n'É©nÊŠn (1985) nÉ© n'ÊŠpur É–e a ci.
AfÉ”Ìnɔ̀ 'aŋɔrÉ” anyɩʊtaja 'ÊŠshilé 9 kÊŠja gaja kotoku-banyɩʊ-na-ganaana (2008) na Miriyam MAKEBA a ci, Italii kampá nÉ–ee ba na yɩɖa wà à , KastÉ›l Folturno (Kastel Volturno) ma nÉ©, aÉ–e wÊŠÉ–a bÊŠja É©shiriu-na-tÇb-n'É©kolom (76).
https://www.youtube.com/watch?v=lNeP3hrm__k
Ce livre a été traduit et publié par l'équipe anii à Bassila. Pour plus d'informations sur le projet anii et d'autres publications en langue anii, contactez-nous :
www.revue-gugu.org
+229 66 66 11 11
Téléphone et WhatsApp
L'équipe anii salue l'équipe de AfricanStoryBook et les remercie pour leur générosité et pour la licence de CC BY.

